¿Hablas español?

Is het je al eens overkomen? De vraag wordt je gesteld en je krijgt er zo'n hoopvolle, vragende blik bij toegeworpen. Je vermoedt dat het iets met Spaans te maken heeft, maar verder dan vragend terugkijken en je schouders ophalen kom je niet.

Zo heb je in ieder geval de vraag meteen beantwoord, want hij of zij wilde alleen maar weten of je Spaans spreekt. Niet? Da's nou jammer, maar gelukkig kun je al dansend ook communiceren. Je zou alleen best willen weten, waarom hij je plotseling wat steviger vastpakt als in het refrein 'apriétala'* klinkt, of waarom zij ineens van die pretoogjes krijgt en je nog eens goed bekijkt als Louie Ramirez weer 'feo pero sabroso'** zingt.

Wereldtaal
Voor ons Nederlanders is Spaans niet de meest voor de hand liggende keuze als we een vreemde taal gaan leren. Duitsland, Engeland en Frankrijk liggen immers veel dichterbij. Toch is Spaans de derde wereldtaal. Engels staat stevig op de eerste plaats, met Chinees als goede tweede. Maar op Brazilië na, kun je in heel Midden- en Zuid-Amerika met Spaans terecht. Daarnaast vind je hier en daar nog enkele enclaves, bijvoorbeeld in Marokko en de Filippijnen. Ja, die Spanjaarden waren al vroeg een reislustig volk, en wisten zo stevig voet aan de grond te krijgen, dat de afdrukken nog steeds zichtbaar zijn. De taal mag dan overal zijn eigen regionale varianten hebben ontwikkeld, maar de meeste Latino's kunnen elkaar nog steeds prima verstaan.

Van aardappelen tot salsa
De wereld is kleiner geworden, in Spanje vergelijken ze hem zelfs met een zakdoek: 'el mundo es un pañuelo'. Sinds de 17e eeuw is er heel wat uit Zuid-Amerika hierheen overgewaaid. Het begon met tomaten, maïs en aardappelen (een schoolvoorbeeld van integratie, die patatas) en inmiddels zijn ook ananassen, mango's en kokosnoten ons niet vreemd meer. Koffie en cacao zaten al bij één van de eerste lichtingen importproducten. Voor de muzikale import mogen we onze Antilliaanse en Surinaamse medelanders dankbaar zijn. Zij hebben hun muziek naar Nederland gebracht, en daarmee de deur opengezet voor andere Latijns-Amerikaanse ritmes. Wie zich eens in de geschiedenis van Nederlandse salsadansscholen verdiept, zal onder de pioniers vast en zeker heel wat Antillianen tegenkomen. Daarnaast hebben ook cross-over artiesten als Gloria Estefan en Marc Anthony hun steentje bijgedragen.  Gloria werd bekend met Engelstalige songs, maar zodra ze haar kans schoon zag, maakte ze een Spaanstalig album 'Mi tierra'. Dit was zo'n succes, dat 'Abriendo puertas' al snel volgde. Ook Marc Anthony maakte wereldwijd furore met Engelstalige albums, maar zodra hij zijn kans vrij zag, maakte hij weer een Spaanstalig salsa-album. Doordat deze artiesten al een vast plekje in de hitlijsten hadden veroverd, werden ook hun Spaanstalige albums met belangstelling ontvangen.  Dit baande de weg voor anderen. Samen met de reislust van ons Nederlandse volkje, dat uit alle landen souvenirplaatjes meenam, heeft dit ertoe geleid dat er nu met een zekere regelmaat Spaanse teksten door de hitlijsten denderen. Zo hebben de goedkope reizen naar de Dominicaanse Republiek er vast toe bijgedragen dat Aventura's bachata 'Obsesión' ook hier zo goed scoorde. Het is moeilijk aan te geven welke factor doorslaggevend is voor dergelijke successen, maar het feit blijft dat latin 'hot' is, en dat een Spaanse tekst geen belemmering meer is voor een hitnotering.

Toch maar op les?
Inmiddels is Latijns-Amerika een populaire vakantiebestemming geworden. Veel Nederlanders maken kennis met de Caribische / latinosfeer. Degenen die niet naar Suriname of de Antillen gaan, komen soms verbaasd terug: 'Ze spreken daar écht bijna nergens Engels'. Nee, waarom zouden ze, als er in zo'n enorm gebied om hen heen alleen maar Spaans wordt gesproken? Voor hen is het alleen op hoge zakenposities en in het toerisme interessant om te investeren in het leren van een vreemde taal. Dat kun je als toerist als een nadeel of een uitdaging zien. Je zou ook zelf eens kunnen investeren in je vakantiebeleving door tevoren wat Spaans te leren. Het is een rijke taal, die echter arm is aan klanken en daardoor redelijk eenvoudig is uit te spreken.  De moderne taalcursussen zijn meer op communicatie gericht dan op regeltjes, zodat je sneller spreek- en luistervaardigheid opbouwt. Uiteindelijk hangt het van je eigen flair en vaak ook je mimiek af hoe ver je ermee komt, maar een jaartje studeren voordat je vertrekt, is een mooie basis. Onderdompeling (bijvoorbeeld in een gastgezin met alleen maar Spaanssprekenden) is de snelste methode om een taal te leren. Als je echter al een basis hebt voordat je kopje onder gaat, is die onderdompeling veel effectiever. Je kunt immers al aangeven wat je niet snapt en om uitleg vragen.

Geen zin in school?
Er zijn gelukkig ook andere mogelijkheden. Veel reisorganisaties bieden de mogelijkheid om voorafgaand aan een rondreis in het land zelf eerst een intensieve taalcursus te volgen. Als je wilt dat daar iets van blijft hangen, moet je daarna echter wel minstens een paar weken in het land blijven en de taal actief gebruiken. Wat je heel snel leert, is ook heel snel weer weg als het niet kan inslijten. Spaans leren in combinatie met danslessen is een formule voor de echte latin lovers. Hiervoor zijn er goede mogelijkheden in Cuba, al dan niet vanuit Nederland geregeld. Dat is echter wel een zware combi, alleen geschikt voor fanatici, want daarna ben je pas echt aan vakantie toe. Als je in Nederland al met salsa dansen bezig bent, is een zomercursus Spaans in een Spaanstalig land een betere optie. Dat geeft een soort plezierig onderdompelingseffect, doordat je het geleerde meteen in de praktijk kunt brengen. 's Avonds dansen doe je dan uitsluitend voor je plezier en ontspanning en beetje bij beetje krijg je steeds meer aanknopingspunten om te begrijpen waar de teksten over gaan. En zo ontstaat er dan een wisselwerking, want veel salsaliedjes gaan over het bewegen op de muziek en de manier waarop dat gebeurt. Dansen, liefde, eten en drinken zijn thema's van het merendeel van de liedjes, het liefst met veel dubbele bodems en woordspelingen erin. Maar ook andere zaken uit het dagelijks leven, de liefde voor het vaderland en maatschappijkritiek komen aan de orde. Er valt genoeg te luisteren, dus: allemaal op Spaanse les!

Caroline Bergwerf

*Apriétala = 'Houd haar stevig tegen je aan'
**Yo soy como el oso, feo pero sabroso = 'Ik ben net een beer, lelijk maar wel lekker'